Thứ Năm, 19 tháng 12, 2013

Trước những vụ gây xôn xao dư luận thì người làm báo phải thận trọng

>> Mầm non lao đao thuở “xã hội hóa”
>> Một cái “lỗ đen” cho những kẻ bị lộ
>> Sự cạnh tranh của báo chí công dân với báo chí cách mạng
>> Vụ hành hung trẻ thơ man rợ – Phường không thể vô can!
>> Thưởng tết 200 viên gạch nung, không nhận mất việc


Đang quan tâm đến mối quan hệ tương tác giữa mạng xã hội và báo chí nên tôi quan sát vụ hai bảo mẫu hành hạ con trẻ dưới góc độ này và thấy một số điều như thế này. 

Lúc nào xảy ra một vụ gây xôn xao như thế này đều xuất phát từ báo chí trước, ngay sau đó mạng xã hội là nơi làm bùng phát sự phẫn nộ của mọi người dưới nhiều sắc thái khác nhau, lan tỏa như đám cháy rừng. Sự phẫn nộ đó lây lan ra báo chí chính thống, buộc hàng loạt tờ báo khác vào cuộc. Mọi việc bị đẩy tới đỉnh điểm.

Sau đó một thời gian, ngắn dài tùy lúc, nhưng thường xuất phát từ mạng xã hội với một cây bút được nhiều người theo dõi, đưa ra một góc nhìn khác, tỉnh táo hơn, có trách nhiệm hơn. Ví dụ ở đây là trách nhiệm của bố mẹ vì không lẽ con họ bị hành hạ như thế suốt một thời gian dài mà họ không phát hiện được? Dư luận mạng xã hội chùng lại và có khả năng bục ra ở một hướng hoàn toàn mới. Chẳng hạn trong vụ này là tấm hình hai bảo mẫu chịu sự soi mói của báo chí làm một số người đặt vấn đề sự căm thù, tính bạo lực không giải quyết được vấn đề…. Cứ như thế mạng xã hội như một cơ thể sống, thay đổi liên tục.

Theo tôi ở trên mạnh xã hội các làn sóng xúc cảm thay đổi từng giờ là chuyện bình thường – vậy nó mới là mạng xã hội. Chẳng hạn, sự phẫn nộ ban đầu (hoàn toàn chính đáng) có thể là để giải tỏa mặc cảm (bỗng nhận ra) là lâu nay mình không quan tâm đến con cái, không lắng nghe chúng, không biết vì sao nó sợ hãi khi bị đưa đi nhà trẻ. Đó có thể là cảm giác ân hận, cảm giác mình cũng có lỗi… và đó chính là hiệu ứng tích cực từ câu chuyện đáng buồn này – nó giúp cảnh tỉnh mọi người trong một chừng mực nào đó. Mọi tranh cãi đều có ích, ít nhất nó giúp nhiều người giảm stress.

Nhưng làm báo phải thận trọng không thể chạy theo xúc cảm của mạng xã hội vì rất dễ chạy quá đà, rơi vào chỗ lố bịch. Làm báo là phải có sự tỉnh táo cần thiết. Ví dụ chạy theo mạng xã hội để lôi các trang Facebook của hai người bảo mẫu này với người thân của họ là quá đáng. Ví dụ cho nhịp phim chạy nhanh lên nhiều chỗ để nhấn mạnh hành vi bạo lực là không trung thực. Ví dụ đẩy làm sao thành “sẽ xét xử lưu động” sao giống thời Trung Cổ quá. 

Theo tôi lẽ ra báo chí chính thống nên khai thác những đề tài này, nó quan trọng hơn nhiều:

- Vì sao công nhân nghèo không gởi con được vào các trường mầm non công lập? Các trường mầm non công lập hiện dành cho ai?
- Vì sao một nhà giữ trẻ chưa có phép mà vẫn hoạt động, không ai xử lý?
- Vì sao quy trình đào tạo đại học giáo dục mầm non vẫn đẻ ra những nhân vật bảo mẫu như thế?
- Có biện pháp gì để ngăn chận hiện tượng bạo hành với trẻ nhỏ vì đây không phải là trường hợp cá biệt. Gắn camera có phải là điều khả thi?
- Bạo lực thân thể đã là đáng lên án nhưng trẻ nhỏ và ngay cả học sinh cấp một hiện còn chịu nhiều cảnh bạo hành tinh thần còn ghê gớm không kém. Cái quan trọng nhất là không ai lắng nghe trẻ nhỏ cả. Vì sao?

Nguồn: FB NVP

P/s: Hôm qua, em cũng có nói với một bạn ở TT về chuyện lạm dụng hiệu ứng khi làm hậu kỳ cho clip có tính chất điều tra về vụ bảo mẫu hành hạ trẻ con này. Đúng như anh nói, việc khai thác hiệu ứng fast motion trong clip này vi phạm tính khách quan cần có trong tình huống nhạy cảm. Clip này còn nhiều lỗi hậu kỳ khác trong việc khai thác ngôn ngữ hình ảnh, việc sử dụng âm nhạc và lời bình có tính chất lên án. Nhưng em cũng hình dung khi số đông đang quan tâm tới nội dung câu chuyện, mình bàn chuyện báo chí "bên lề" cũng có thể bị ném đá. Mạng xã hội sợ thật

À, chi tiết này: "Lúc nào xảy ra một vụ gây xôn xao như thế này đều xuất phát từ báo chí trước" thì cũng chưa đúng hoàn toàn anh ạ. Có nhiều vụ việc bắt nguồn từ MXH trước: như vụ có mấy anh bộ đội làm thịt vọc và đưa ảnh lên facebook, hay vụ clip bắt mại dâm của công an Cẩm Phả, Quảng Ninh... Nhiều lắm! (FB Phan Văn Tú)


Xem thêm:
- Thân phận chim sâu
- "Tầm vóc" một phiên tòa thế kỷ
- Tác nghiệp báo chí tại một phiên tòa xử mại dâm và môi giới mại dâm