Thứ Bảy, 15 tháng 8, 2015

Một loạt vụ thảm sát, chuyện gì đang xảy ra?

>> Quy hoạch cán bộ: biến dạng của cha truyền con nối
>> Nông dân ‘cõng’ hơn 1.000 loại phí
>> Bao giờ dân mới hết khổ?
>> Diễn viên gốc Việt sẽ xuất hiện trong phim bom tấn ‘X-Men’
>> “Việt Nam nên phá giá tiền đồng càng nhanh càng tốt”



Khi thông tin về các vụ thảm sát ở Bình Dương và Nghệ An chưa kịp lắng dịu thì thông tin về 4 người bị giết cùng lúc trên nương ở Yên Bái lại tiếp tục lan tỏa trên báo chí và các trang mạng xã hội. Chủ đích của hung thủ gây ra cái chết của 4 người ở Yên Bái được phỏng đoán là xuất phát từ một vụ tranh chấp đất canh tác, nghi phạm là người dân tộc.

Thảm sát nối tiếp thảm sát làm từ khóa này trở nên ưa dùng trên các công cụ tìm kiếm thời gian gần đây. Có người cho rằng vì truyền thông miêu tả quá tỉ mỉ vụ án Bình Phước nên mới xuất hiện vụ giết cùng lúc 4 người ở Nghệ An và vụ tương tự đang diễn biến là vụ Yên Bái?

Nhìn bề ngoài thì chẳng có liên quan gì, mỗi vụ đều xuất phát từ những động cơ khác nhau. Nhưng không phải tự nhiên mà lại có chuyện dồn dập những vụ giết cùng lúc nhiều người như vậy (không thuộc khái niệm “Giết người hàng loạt”). Con người là sản phẩm của xã hội và của chính cá nhân họ, mọi hành vi dù là rất cá biệt đều phản ánh vấn đề gì đó của xã hội mà họ đang sống.

Điểm chung nhất của 3 vụ thảm sát này là hung thủ ra tay cực kỳ tàn bạo, mất tính người, giết những người quen biết, thậm chí là người thân yêu, giết trẻ em… Hung thủ là người bình thường, không hướng thần, không sử dụng các loại dược vật gây ảo giác lúc hành động. Vấn đề này đã từng xuất hiện trong lịch sử loài người và được ghi chép, phân tích trong mối tương quan xã hội. Nó thường xuất hiện khi xã hội khủng hoảng. 

Đơn cử như trong tác phẩm Anh em nhà Karamazov của Dostoievsky. Những vụ giết người dã man, giết người thân trong gia đình xuất phát sự những gia đình ngẫu hợp, tức là hôn nhân không dựa trên tình yêu mà từ vụ lợi, mưu tính và chiếm đoạt. Bối cảnh xã hội là nông thôn bần cùng, nông dân đổ ra thành phố, khoảng cách giàu nghèo tăng lên, con người đối xử với nhau tàn nhẫn vì quyền lợi, tranh đoạt hoặc đôi khi chẳng vì cái gì cả: thỏa mãn tính ác. Đó là xã hội Nga đang tan rã vào thời Dostoievsky sống và chứng kiến nhưng nó cũng đúng với mọi xã hội khi lâm vào tình cảnh tương tự.
M.Gorky nhận định về tác phẩm này và cho rằng các vụ giết người dã man hoặc mất tính người trong hôn phối sẽ được lặp đi lặp lại trong lịch sử loài người khi mà bối cảnh xã hội tương tự : “…tất cả những gì mang tính người đều bị truy bức, tất cả những gì mang tính thú vật đều được cổ vũ.”  Có vẻ như M.Gorky và Dostoievsky đều đúng.

Không chỉ riêng các vụ án mạng, người đọc tin tức qua các trang báo mạng hay mạng xã hội cũng vô cùng sốc trước những trào lưu khoe thân, khoe hình ảnh khỏa thân hoặc "nóng" hơn là các video clip, hình ảnh dung tục của giới trẻ tràn ngập khắp trên mạng. Mới đây nhất là những hình ảnh của một trào lưu bắt đầu được ca tụng của các nhóm kín là Săm (some): gần 9 người giới tính nam làm tình cùng lúc với một cô gái trong nhà nghỉ. Ngay sau khi những hình ảnh này xuất hiện trên mạng, cộng đồng mạng đã vô cùng phẫn nộ, ngay phía dưới các bức ảnh là hàng trăm, hàng ngàn những bình luận chửi mắng những nhân vật hiện diện. Bên cạnh đó, cộng động mạng cũng xót xa cho những người chồng, người vợ, người thân của những thanh niên này. Và dường như ai cũng cảm thấy ghê sợ trước vấn đề nhạy cảm mà vốn dĩ được che đậy ở nơi phòng kín. Trong ảnh, nhóm thanh niên đứng, ngồi chụp tập thể một cách tự hào giữa cơn truy hoan trụy lạc.

Trước tất cả những vấn đề đó của xã hội, nhiều lời bình luận cũng như ca thán đã được đăng trên mạng bày tỏ bức xúc cũng như lo sợ về vấn đề suy thoái đạo đức ở Việt Nam, lối sống của giới trẻ: "Chuyện gì đang xảy ra ở đất nước của tôi", "Giới trẻ bây giờ bị làm sao ấy", "Mạng người giờ thật rẻ", "Thật đáng sợ"....

Phản ứng này của cộng đồng mạng là dấu hiệu tích cực của một xã hội ý thức phải chống với cái sai trái cách tích cực hơn. Không chỉ lên án suông, cộng đồng mạng đã truy tìm những nhân vật trong ảnh, đề nghị pháp luật xử lý và đã tìm được ba bốn người, những người này cũng thú nhận trên trang cá nhân rằng đó chính là họ và họ đã sai lầm khi tham gia vào trò chơi này.

Tuy nhiên, ở góc độ truyền thông, qua những vụ việc trên, có một điều đọng lại đó là liệu báo chí và các trang mạng xã hội cứ liên tục đăng tải những thông tin về các vụ án thì có làm gia tăng thêm các ca phạm tội? Liệu các trang mạng xã hội cứ tràn ngập hình ảnh, video lối sống trụy lạc của giới trẻ sẽ càng làm cho điều này xảy ra nhiều hơn?

Trong khi đó, rõ ràng ở một số quốc gia trên thế giới, việc đăng những thông tin liên quan đến các vụ án mạng, giết người trên báo chí và các phương tiện truyền thông là rất hạn chế, thậm chí muốn đăng thông tin, họ phải thông qua một bộ phận pháp chế để quyết định sẽ đăng tải những thông tin nào cho phù hợp. Cách đây không lâu, ngay khi sau khi tin tức về vụ thảm sát ở Bình Phước tràn lan trên mạng, thứ trưởng Bộ truyền thông thông tin từng lên tiếng rằng cần dừng ngay việc đăng tải những thông tin trên. Xin trích một đoạn phát biểu của ông: "Hiệu ứng của thông tin báo chí qua những vụ việc như thế này có thể làm băng hoại đạo đức xã hội. Căn tính bạo lực luôn tiềm tàng đâu đó, báo chí đừng kích thích cái ác mà hãy hướng thiện. Hiệu ứng thông tin báo chí đã từng xảy ra trong vụ án Lê Văn Luyện giết người. Khi bị cáo này bị đưa ra xét xử, có nhiều thanh thiếu niên đến tham dự phiên toà vẫy tay chào bị cáo có vẻ như “ngưỡng mộ”. Thật nguy hiểm nếu điều này lặp lại. Là cơ quan quản lý nhà nước về báo chí, chúng tôi sẽ ngăn chặn sự lạm quyền này. Tất cả các hành vi vi phạm đạo đức nghề nghiệp của báo chí đều có chế tài xử lý và cần được thực hiện nghiêm túc.
  
"Báo chí có quyền đưa thông tin cho công chúng biết về quá trình điều tra nhưng phải tự kiềm chế, không đưa tin theo hướng kết tội và không được thể hiện quan điểm về tội của bị cáo mà theo quy định của pháp luật đó là quyền của Toà án. Trong giai đoạn sưu tra, truy xét và các giai đoạn tố tụng, báo chí cũng có quyền thông tin nhưng không được kết tội nghi can hoặc bị can, không làm nhiễu thông tin, định hướng thông tin gây ảnh hưởng đến các cơ quan tố tụng. Một lần nữa, tôi đề nghị tất cả các tờ báo, nhất là báo điện tử và trang thông tin điện tử nên dừng ngay việc đưa tin vi phạm pháp luật như đã nêu ở trên để hỗ trợ thông tin trong quá trình điều tra". 

Các vụ án mạng thật kinh hoàng, những chuyện băng hoại đạo đức của một bộ phận giới trẻ lan truyền trên mạng xã hội thật là ghê sợ, nhưng đừng để truyền thông trở nên đáng sợ hơn tất cả.
Xem thêm các bài viết khác: 


Xem thêm:
- Du lịch Đà Nẵng bất an
- Chuyện ông “Tướng tâm tư”
- Tư lệnh Mỹ thị sát Biển Đông để đảm bảo nhanh chóng điều binh khiển tướng