Thứ Hai, 7 tháng 8, 2017

Không sống ở Việt Nam, sao bắt đóng quỹ hưu trí, tử tuất?

>> Sơn Trà vẫn ngổn ngang
>> Phi tang két sắt xuống sông, không ngờ còn sót cả đống tiền
>> Đi nhầm đường, lái xe bị Giám đốc Sở ở Ninh Bình đấm đá túi bụi
>> Nghĩa trang trở thành điểm du lịch hấp dẫn tại ngoại ô
>> Vì sao Đài Loan đông xe máy nhất thế giới nhưng vẫn không tắc đường?


Thùy Dung

(TBKTSG) - Phía cơ quan quản lý cho rằng quy định người lao động nước ngoài đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc là để đảm bảo sự công bằng giữa lao động trong và ngoài nước. Nhưng các doanh nghiệp sử dụng người lao động nước ngoài lại cho rằng quy định mới làm tăng chi phí lao động và còn khiến đối tượng này phải đóng BHXH đến hai lần.

Phải đóng BHXH hai lần

Mới đây, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (LĐTB&XH) và Hiệp hội Doanh nghiệp Hàn Quốc tại Việt Nam (Korcham) đã có buổi đối thoại với hơn 200 doanh nghiệp Hàn Quốc để giải quyết những thắc mắc liên quan tới chính sách lao động. Tại buổi đối thoại, đa số các ý kiến đều không đồng tình với quy định sắp được áp dụng. Theo đó từ ngày 1-1-2018, người lao động là công dân nước ngoài làm việc tại Việt Nam có giấy phép lao động hoặc chứng chỉ hành nghề hoặc giấy phép hành nghề do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp sẽ phải tham gia đóng BHXH.

Hiện nay, số lao động Hàn Quốc làm việc ở Việt Nam rất lớn, khoảng hơn 15.000 người, chiếm 18,3% tổng số lao động nước ngoài đang làm việc tại Việt Nam và chỉ đứng sau Trung Quốc. Korcham cho rằng việc áp dụng chính sách BHXH bắt buộc như vậy sẽ tạo gánh nặng lớn cho doanh nghiệp trong khi nhiều người Hàn Quốc đã tham gia BHXH ở quê nhà. Quy định này sẽ khiến các đối tượng trên phải đóng BHXH hai lần, chưa kể, cơ sở hạ tầng và chính sách BHXH giữa hai nước chưa tương thích để cộng dồn thời gian đóng...

Những ý kiến của Korcham cũng là những gì mà Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (Eurocham) kiến nghị trong cuốn Sách Trắng 2017. Theo Eurocham, người nước ngoài đến Việt Nam làm việc theo quyết định phân công công việc vẫn tiếp tục đóng BHXH tại quốc gia của họ, đồng thời vẫn tham gia các chương trình chăm sóc sức khỏe tự nguyện. Việc phải đóng thêm BHXH bắt buộc ở Việt Nam sẽ khiến người lao động và chủ sử dụng lao động mất thêm chi phí.

Trả lời những thắc mắc của doanh nghiệp, Thứ trưởng Bộ LĐTB&XH Doãn Mậu Diệp cho hay, Hiến pháp Việt Nam quy định tất cả lao động phải được đảm bảo an sinh xã hội và Việt Nam mong muốn không phân biệt đối xử giữa lao động trong và ngoài nước. Hơn nữa, đây cũng là một trong những biện pháp để bảo vệ lao động trong nước. “Chi phí sử dụng lao động trong nước sẽ cao hơn sử dụng lao động nước ngoài nếu lao động trong nước phải đóng BHXH bắt buộc, trong khi lao động nước ngoài thì không”, Thứ trưởng Diệp giải thích.

Theo ông Trần Hải Nam, Phó Vụ trưởng Vụ BHXH, Bộ LĐTB&XH, để đảm bảo nguyên tắc đối xử bình đẳng, người lao động nước ngoài cũng phải tham gia BHXH gồm năm chế độ BHXH, trong đó BHXH ngắn hạn bao gồm: ốm đau, thai sản, tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp; và dài hạn bao gồm: hưu trí và tử tuất.

Hiện nay, theo ông Doãn Mậu Diệp, Việt Nam đang đàm phán với một số nước về các hiệp định tránh đóng BHXH hai lần. Việt Nam đã hoàn tất đàm phán với Đức, đang đàm phán với Hàn Quốc và Nhật Bản. “Đối với Hàn Quốc, Việt Nam đã đàm phán qua ba vòng nhưng vẫn còn nhiều khác biệt chưa xử lý được. Trong trường hợp không xử lý được, việc đóng BHXH bắt buộc sẽ áp dụng theo luật của Việt Nam”, Thứ trưởng Diệp nói.

Điều này cũng có nghĩa, hiện nay ngoài Đức, lao động nước ngoài khi làm việc ở Việt Nam sẽ phải đóng BHXH hai lần, một ở quê nhà, một ở Việt Nam.

Chỉ nên áp dụng BHXH ngắn hạn?

Theo ông Phạm Đỗ Nhật Tân, Phó chủ tịch Hiệp hội Xuất khẩu lao động Việt Nam, nguyên Vụ trưởng Vụ BHXH, cho hay hiện lao động Việt Nam đi làm việc ở trên 40 quốc gia và lãnh thổ, song 90% số lao động đưa đi tập trung chủ yếu ở các thị trường Đài Loan, Malaysia, Nhật Bản, Hàn Quốc. Tại các nước này, người lao động Việt Nam đều phải tham gia đóng BHXH theo quy định của nước tiếp nhận bao gồm bảo hiểm y tế, bảo hiểm lao động, bảo hiểm tai nạn lao động, nhưng không phải đóng bảo hiểm hưu trí và tử tuất. Chỉ riêng ở Nhật Bản, người lao động phải tham gia bảo hiểm hưu trí bắt buộc, tức bảo hiểm dài hạn với mức đóng theo cơ cấu chủ sử dụng lao động và người lao động là 50/50, đến khi về nước, lao động Việt Nam sẽ nhận được khoản trợ cấp một lần tùy theo mức đóng và thời gian đóng.

Ông Tân cho rằng với quy định người lao động nước ngoài phải đóng BHXH bắt buộc, trước mắt chỉ nên áp dụng các chế độ BHXH ngắn hạn mà chưa nên áp dụng chế độ hưu trí và tử tuất vì các chế độ này hiện đang trong giai đoạn cải cách từng bước nhằm khắc phục các bất cập.

Theo dự thảo Nghị định hướng dẫn thực hiện Luật BHXH sửa đổi 2014, nếu lao động nước ngoài tham gia bảo hiểm hưu trí về nước, họ sẽ được hưởng BHXH một lần. Mức hưởng BHXH một lần được tính theo số năm đã đóng BHXH, mỗi năm đóng được hưởng bằng hai tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH cho những năm đóng từ năm 2014 trở đi. Dù lao động nước ngoài có mức lương cao như thế nào đi chăng nữa thì mức trần đóng BHXH bắt buộc cũng chỉ bằng 20 lần mức lương cơ sở, tương đương 26 triệu đồng/tháng.

Ví dụ, mỗi tháng, người lao động và chủ sử dụng đóng vào quỹ hưu trí, tử tuất 22% (người lao động 8% và chủ sử dụng 14%) trên mức lương trần 26 triệu đồng/tháng thì mỗi năm, người lao động và chủ sử dụng lao động sẽ cùng đóng vào quỹ BHXH khoảng 68,64 triệu/năm (trong đó, người lao động đóng 24,96 triệu đồng, chủ sử dụng lao động đóng 43,680 triệu đồng). Theo quy định khi đóng đủ 12 tháng BHXH thì mức hưởng BHXH một lần của người lao động là 52 triệu đồng (gần bằng 76% tổng số tiền đóng vào quỹ BHXH).

Có thể thấy quy định này có lợi cho người lao động và quỹ BHXH nhưng lại thiệt cho người sử dụng lao động.

Theo bà Mai Thúy Hằng, Giám đốc giải pháp nhân sự Công ty Navigos Search, thuộc tập đoàn cung cấp dịch vụ tuyển dụng nhân sự Navigos Group Việt Nam, người nước ngoài qua Việt Nam làm việc hầu như đều thuộc nhóm có mức lương cao hơn 20 lần so với mức lương tối thiểu. Do đó, việc phải đóng thêm 18% lương cho lao động nước ngoài vào quỹ BHXH là một khoản chi không hề nhỏ đối với chủ sử dụng lao động.

Bên cạnh đó, theo bà Hằng, việc thực hiện chính sách BHXH cho người nước ngoài còn tồn tại một số băn khoăn như giáo viên dạy tiếng Anh theo giờ thì nên tính theo chế độ BHXH thế nào? Trường hợp người lao động nước ngoài nghỉ việc để về nước một, hai tháng (thường trong kỳ nghỉ lễ), BHXH sẽ tính ra sao?

Ngoài ra, quá trình thực thi chính sách sẽ có nhiều trở ngại. Các quy trình, thủ tục sẽ có sự thay đổi lớn khi có yếu tố người nước ngoài tham gia và phát sinh thêm nhiều điều bất cập mà những nhà làm chính sách có thể chưa thể lường trước được. Chưa kể, dịch vụ và cơ chế tổ chức để thực hiện các chế độ BHXH liệu có thể đáp ứng được nhu cầu và kỳ vọng của người lao động nước ngoài hay không? Đặc biệt là các dịch vụ y tế, quy trình làm thủ tục, cách thức yêu cầu nhận quyền lợi...

“Trước mắt, chúng ta có thể thấy doanh nghiệp bắt buộc phải có nhân viên đi theo hỗ trợ phiên dịch cho đối tượng liên quan hoặc Chính phủ phải cân nhắc bố trí đội ngũ phiên dịch ngay tại văn phòng BHXH và các cơ sở dịch vụ công”, bà Hằng nói.

Để thuận lợi hơn khi áp dụng chính sách BHXH cho lao động nước ngoài, các doanh nghiệp kỳ vọng Chính phủ đưa ra các quy định rõ ràng và quy trình thực hiện dành riêng cho đối tượng này; chuẩn bị cho những phát sinh khi thực hiện chính sách mới, đầu tư vào những phần mềm hiện đại để xử lý nhanh chóng hơn các thủ tục... 
***

“Chi phí sử dụng lao động trong nước sẽ cao hơn sử dụng lao động nước ngoài nếu lao động trong nước phải đóng BHXH bắt buộc, trong khi lao động nước ngoài thì không”. - Thứ trưởng Bộ LĐTB&XH Doãn Mậu Diệp
***

Luật BHXH sửa đổi 2014 có quy định người lao động là công dân nước ngoài vào làm việc tại Việt Nam có giấy phép lao động hoặc chứng chỉ hành nghề hoặc giấy phép hành nghề do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp được tham gia BHXH bắt buộc theo quy định của Chính phủ. Theo đó, Bộ LĐTB&XH đang xây dựng dự thảo nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành luật BHXH về vấn đề này. Sau khi lấy ý kiến các bên liên quan, Bộ LĐTB&XH sẽ sớm trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Mức đóng BHXH bắt buộc mà người lao động phải đóng là 8% lương vào quỹ hưu trí và tử tuất. Chủ doanh nghiệp đóng tối đa bằng 18% tháng lương chi trả cho lao động, gồm 3% vào quỹ ốm đau và thai sản; 14% vào quỹ hưu trí và tử tuất; 1% vào quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp. Tiền lương tính đóng BHXH gồm mức lương, phụ cấp và các khoản bổ sung theo quy định của pháp luật Việt Nam.

>>> MP Blog...